Konfuzioni në lidhje me historinë e fiseve parahelenike,
marrëdhënien e tyre ose jo me grekët dhe referencat që gjejmë në mitologji:
Termi "pellazgë" përdorej nga grekët për të treguar popujt
para-helenë që banonin në Greqinë kontinentale të sotme, Kretën dhe ishujt
e Egjeut.
Meqenëse, sipas teorisë indo-evropiane, fiset e para
greke migruan në Greqinë e sotme nga vende të tjera (rajoni i Kaukazit, Azia
Qendrore ose ndoshta edhe nga India Veriore), kështu që popujt me të parë që
jetonin në zonën sot greqi, kishin një gjuhë të ndryshme, zakone të ndryshme,
doke të ndryshme dhe me shumë mundësi karakteristika të ndryshme fizike.
Megjithatë, më vonë termi u përdor shumë herë për të përshkruar edhe popullata
greke që kishin përzierje me popuj parahelenë.
Dhe këtu lind një konfuzion i madh dhe i përjetshëm, pasi termi është mjaft i
paqartë dhe është ngatërruar disi gjatë shekujve.
Dhe lind pyetja: Pse ‘pellazgët’ nuk janë paraardhës të grekëve?
Ata flisnin një gjuhë ose gjuhë që ishin qartësisht jo-greke dhe
mund të përshkruheshin si "të huaja" për fiset e hershme greke.Tradicionalisht
konsiderohej se ata kishin ekzistuar para mikenasve në pjesën
më të madhe të Greqisë.
Pellazgët ishin të njohur që nga koha e Luftës së
Trojës, kur thuhet se disa prej tyre kanë luftuar në mbështetje të Trojës. Në
periudhën klasike, disa nga pellazgët mund të gjendeshin në Greqi, ishujt e
Egjeut dhe Anadollin perëndimor.
Megjithatë, ndarja e fakteve historike nga trillimi
në rastin e tyre konsiderohet jashtëzakonisht e vështirë. Straboni përmend se
fisi pellazgët banonin në rajonin e Thesalisë, i cili më vonë u quajt
Pelasgiotida; (Dheu Toka e pellazgut) …
Megjithatë, vërteta është, se banorët para-mikenas
të Greqisë morën midis 62% dhe 86% të ADN-së së tyre nga njerëz që kishin
sjellë bujqësinë nga Anadolli si pjesë e kulturave neolitike të "Evropës
së Vjetër".
Deri në mbërritjen e mikenasve, ata ishin fermerë
dhe qeramistë, barinj dhe peshkatarë të aftë. Janë kryer studime të ndryshme,
por pa shumë sukses, për të gjetur elementë gjuhësorë jo-indoevropiane të
dallueshëm, ndërsa disa gërmime arkeologjike (kryesisht në Lemnos) identifikojnë armë
që janë qartësisht të ndryshme nga ato të grekëve klasikë, por që
ruajnë shumë elementë të armëve mikenas.
Një përfundim i mundshëm është se pellazgët vendas u
ndikuan shumë nga mikenasit, por nuk ishin domosdoshmërisht pjesë e kulturës së
tyre.
Por le të hedhim një vështrim historik mbi
referencat që kemi për këtë popull, gjurmët e të cilit humbasin në thellësitë e
historisë.
Përafërsisht 3000 – 2800 para Krishtit.
Qyteti i Pavlopetrit është themeluar në skajin
bregdetar juglindor të Peloponezit, në Lakoninë jugore. Banorët e
Pavlopetrit më vonë kopjojnë stilet kretase dhe kontinentale, duke bërë kopje
qeramike të enëve prestigjioze prej bronzi të Kretës. Por ky qytet i hershëm
nuk është as një koloni minoane dhe as një vendbanim miken.
Ai i paraprin të dy popujve në rajon, gjë që e bën
më të mundshme që të ketë qenë një vendbanim pellazg i përthithur më vonë nga
mikenasit dhe i nënshtruar ndikimit ose kontrollit të fortë minoan gjatë
mijëvjeçarit të dytë para Krishtit.
Qyteti lulëzon, duke arritur kulmin e tij rreth
vitit 2000 para Krishtit, kur bëhet padyshim një qytet minoan, pasi mikenasit
nuk kishin arritur ende në Greqinë veriore të sotme.
Rreth vitit 1,200 para Krishtit.
Ka indikacione se ka shumë popullata pellazge në
Greqi dhe Egje. Herodoti përmend ata që mbeten "mbi tirrenët në qytetin e
Krestonit" dhe të tjerë që më parë banonin në Dardanele. Këta dy të fundit
"erdhën të jetonin midis athinasve" si
kranaeanët, megjithëse e ruajtën gjuhën e tyre në atë kohë. Më vonë ata u rivendosën nga athinasit në Lemnos dhe u bënë të
njohur si pellazgët helespontinë.
Jonianët e Peloponezit njihen si Pellazgët e
Aegjialit. Shumë qytete të tjera me banorë dhe emra pellazgë u riemëruan më
vonë nga grekët e sapoardhur, duke përfshirë ato të Lemnosit dhe Ambrosit, dhe
ndoshta Korintit.
Shekulli i 12-të para Krishtit
Emri Larisa është i zakonshëm për qytetet ose
qytezat pellazge kudo që janë themeluar. Ka shembuj në Argos, territorin e
Efesit, Thesalisë, Troas dhe gjetkë, ndërsa vetë Lesbos është aq i lidhur
ngushtë me këtë fis saqë njihet edhe si Pelazgia (sipas Strabonit).
1183 para Krishtit
Aty ku historia dhe mitologjia kryqëzohen, dhe
ndërsa mikenasit i shpallin luftë Trojës, Priami i Trojës mbledh ushtrinë e tij
shumëkombëshe, të përbërë nga luftëtarë që mund të mos flasin as të njëjtën
gjuhë. Midis tyre janë edhe pjesë të pellazgëve.
Dy heronj të tillë janë Hipothu dhe Pilaeu, bijtë e
Litos, një mbreti pellazg nga Larisa. Këta të fundit luftojnë në Luftën e
Trojës në anën e trojanëve, ndërsa dy heronjtë vriten nga Ajaksi gjatë betejës
për trupin e Patroklit.
Shekulli i 5-të para Krishtit
Disa bashkësi pellazge duket se kanë mbijetuar,
kryesisht në Arkadi në Peloponez. Një zonë tjetër në bregdetin veriperëndimor
të Egjeut është Pelasgiotida, e cila shtrihet në jug të Pierias. Ky vend duket
se e ka ruajtur kulturën e tij pellazge deri rreth vitit 500 p.e.s., kur u
pushtua nga mbretëria maqedonase në rritje.
Që nga kjo datë e tutje, pellazgët u përvetësuan
gradualisht nga popullsia e përgjithshme sot e quajtur greke.
Aleksander Hasanas
Ref.:
https://www.oneman.gr/life/poioi-itan-oi-pelasgoi-oi-protoi-katoikoi-tis-arxaias-elladas/?utm_term=Autofeed&utm_campaign=eb&utm_medium=referral&utm_source=Facebook&fbclid=IwY2xjawPLHC1leHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeD3Ntbn6bheeeGU13LyBKDiW-OTQXIyr_vozVAX3xhGLKbpQO_E2jrDJvRLQ_aem_LvTMQDrQllUXmL3dXEV2_w#google_vignette
No comments:
Post a Comment